Vin Y hc c truyi
T¹p chÝ
Y d-îc häc cæ truyÒn qu©n sù
Sè 1 - TËp 4/2014
JOURNAL OF MILITARY TRADITIONAL MEDICINE AND PHARMACY
Hµ néi - 03/ 2014
MC LC
1. lý lun và thc tin hình thành khái ni a nn y hc c truyn Vit
Nam thi k mi ..................................................................................................................
Nguyễn Minh Hà, Đinh Thanh Hà
2. Nghiên cu tác dng ca bài thuNgc Tuyu tr ng typ 2 th ng
c nghi
Nguyễn Vinh Quốc, Nguyễn Minh Hà
3. Nghiên cu tác dng c u tr ch u th can ha
Đặng Thị Hoàng Tuyên, Phạm Viết Dự
4. Nghiên cu tác dng ct ph trc c phc hi chuy lit trên bnh nhân
nh...................20
Lưu Trường Thanh Hưng, Nguyễn Thanh Hương, Nguyễn Đức Minh
5. ng lâm sàng ca bài thu u tr t qu nhi máu não cp th
tr l
Nguyễn Hùng Sơn, Cố Tích Trấn
2
6. u tr ti ch ca cao l K trên v ng nông thc nghim
6
Phạm Thanh Ngọc, Nguyễn Minh Hà
7. ng c n châm kt hp thy châm trong u tr hi chng c - vai - tay
Đặng Thị Hoàng Tuyên, Phạm Viết Dự
8. Y hc bng chng và Y hc c truy
Nguyễn Minh Hà, Nguyễn Tuấn Lượng
9. Bàn v mng hp chm lao ct sng c b
Nguyễn Văn Học
10. Kinh nghim dùng Cam tho cng Cnh ………….……………..………..61
Hoàng Khánh Toàn
11.
Nguyễn Minh Hà, Đăng An Vân
1 - 2014
1
-DANH
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Va
Trong c
1 - 2014
2
-
- Tiếp cận văn hóa: Bài báo xem xét quá trình phát triển của nền YHCT Việt Nam
đối tượng nghiên cứu-
- Tiếp cận lịch sử:
giai đoạn nền YHCT Việt Nam - 258 TCN);
(2) giai đoạn nền Đông y Việt Nam -
-
nay).
- Tiếp cận logic học:
-
1 - 2014
3
- Tiếp cận ngôn ngữ:
-
[4].
- Tiếp cận triết học:
lai [5].
y hc c truyn
Vit Nam
Hình 1.
YHCT
1 - 2014
4
- Giai đoạn nền YHCT Việt Nam - -
.
giã gạo và nhà sàn mái cong hình thuyền
ăn - ở này [6], [7].
- Giai đoạn nền Đông y Việt Nam -
Tây y
và mt s khoa hc
khác
y hc c truyn
ca mt s c
y hc c truyn Vit
Nam
(VIT Y)
Hình 3. Lát cát ch n ca nn Vit y
y hc c truyn
ca mt s
y hc c truyn
Vit Nam
T NAM)
Hình 2.
1 - 2014
5
- Giai đoạn nền Việt y -
-
Hình 4. n phát trin ca nn YHCT Vit Nam
Khái nim Y hc c truyn Vit Nam
Khái nim t Nam
Khái nim VIT Y
y hc c truyn Vit Nam
YHCT ca mt s
Tây y và mt s khoa hc khác
thi k
(2879 TCN - TK2 TCN)
u thi k Bc thuu thi k Pháp
thuc (TK2 TCN - TK 19)
u thi k Pháp thuc
ti nay (TK19 - nay)
Hình 5. Lát ct ch ni hàm và ngoi diên ca tng khái nim phn ánh tng giai
n phát trin ca nn YHCT Vit Nam
y hc c
truyn Vit
Nam
YHCT ca mt
s
Tây y và
mt s khoa hc khác
Ngoi diên ca
khái nim
Y hc c truyn
Vit Nam
Ngoi diên ca
khái nim
Vit Nam
Ngoi diên ca
khái nim
VIT Y
1 - 2014
6
3.2.1. Thực trạng tại Việt Nam
- Trên phạm vi toàn quốc:
y học dân tộc
(Phòng Y học dân tộcYHCT dân tộc YHCT dân tộc 1998);
YHCT YHCT Đông y Đông y Y Dược cổ truyền Y Dược cổ
truyền Y Dược học cổ truyền Y Dược học cổ truyền y học phương
Đông; y học dân gian; y học truyền thống
- Riêng đối với Viện YHCT Quân đội:
Đông y
Y học dân tộc YHCT dân tộc
m 1999 - YHCT
lĩnh vực hoạt động
YHCT
3.2.2. Thực trạng trên thế giới theo cách đặt khái niệm của WHO
- Một số khái niệm đang được WHO sử dụng trên thế giới:
Traditional medicine (TM), dc truyn thng, là tng hp nhng tri thc, k
c hành da trên nhng lý thuyt, nim tin và kinh nghim ba ca các n
khác nhau, bt lun có th gic dùng trong vic duy trì sc kho
phòng, chc kho u tr nhng bnh th cht và tinh thn. TM phát trin rt
rng rãi ti các qun trong khu v
1 - 2014
7
Complementary/alternative medicine (CAM), dc b sung/thay th ch tp
hc kho ph bin, ch không phi là mt b phn chính trong h thng y
t ca các quc gia không có n c s dng ngày càng ph bin ti các quc gia phát
trii châu Âu hay B
Herbal medicines, dc thc, bao gm tho mc, v c liu, bài thuc và sn
phm thuc t thc có cha các thành phn tác d phn ca cây. Nn y hc
s dng rng rãi ti nhi
Ngoài ra, còn nhiu thut ng natural medicine y hc da vào
t nhiên, non-conventional medicine y hc không chính thng, holistic medicine y hc chnh th lun
[8].
- Khu vực Tây Thái Bình Dương:
-
Mã
Anh
Hán
Anh
0.0.1
traditional
medicine
(y học
truyền thống)
傳統醫學
the sum total of
knowledge, skills and
practice of holistic care
for maintenance of
health and treatment of
disease based on
indigenous theories,
beliefs and experiences
handed down from
generation to generation
0.0.2
traditinal
Chinese
medicine
(Trung
y)
中醫學;
中醫
the traditional medicine
that originated in China,
and is characterized by
holism and treatment
based on pattern
identification/syndrome
differentiation
0.0.3
Oriental medicine
(Đông y)
東洋醫學
a general term for
traditional medicine
practiced in East Asian
countries, e.g., Japan and
Korea
0.0.4
K
ampo medicine
(Nhật y)
漢方;
漢方醫學
the medicine
traditionally practiced in
Japan, based on ancient
1 - 2014
8
Chinese medicine
0.0.5
traditional K
orean
medicine
(Hàn y)
韓醫學
the medicine
traditionally practiced in
Korea, based on ancient
Chinese medicine, which
focuses principally on
constitutional approaches
h
0.0.6
traditional
Vietnamese
medicine (Việt y)
越醫學
the medicine
traditionally practiced in
Vietnam, based on
ancient Chinese
medicine
0.0.7
Tibetan medicine
藏醫學
the medicine
traditionally practiced in
Tibet
-
hàm
-
m
1 - 2014
9
Tuy nhiên, c
-
năng
lượng
-
C
khôn
1 - 2014
10
[11].
và sự khởi đầu chính từ việc đặt ra một khái niệm.
V. ĐỀ XUẤT KHÁI NIỆM “VIỆT Y”
Việt y là một hệ thống tri thức dựa trên nền tảng cốt
lõi của nền YHCT Việt Nam, tiếp thu có chọn lọc những tri thức của nền YHCT của một số dân tộc
phương Đông, kết hợp với những tri thức của Tây y và một số ngành khoa học khác.
Nội hàm:
-
-
-
Ngoại diên:
-
h
-
các v
越醫
g
1 - 2014
11
Trun
-
1. Nguy (2003), Lôgíc học đại cương
2.
Tạp chí Y Dược học cổ truyền Quân sự 1, tr.4-7.
3. (2007), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học
4. (1998), Cơ sở tiếng Việt
5. Từ điển Triết học (1986), Nxb. --va.
6. (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb.
7.
Tạp chí Y Dược học cổ truyền Quân sự
8. Ernst (2000), Harris and Rees (2000), WHO (2000), WHO (2002).
9. WHO (2007),
International Standard Terminologies on T
raditional
M
edicine in the W
estern P
acific
R
egion.
10. Jay J. Shen, Ying Wang, Fang Lin, et al (2011), Trends of increase in western medical services in
traditional medicine hospitals in China, National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library
of Medicine 8600 Rockville Pike, Bethesda MD, 20894 USA.
11. Bách khoa tri thức phổ thông
1 - 2014
12
NGHIÊN CU TÁC DNG CA BÀI THUC TUY
U TR NG TYP 2 TH NG
TRÊN THC NGHIM*
Nguyn Vinh Quc, Nguyn Minh Hà
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Tóm tt:
Nghiên cứu tiến hành với mục đích đánh giá tác dụng của bài thuốc Ngọc tuyền hoàn trên mô hình
chuột cống trắng được gây đái tháo đường typ 2 thể khí âm lưỡng hư trên thực nghiệm. Kết quả: bài
thuốc có tác dụng cải thiện các triệu chứng lâm sàng, mức giảm Glucose máu 14,2% so với trước điều trị
tuy nhiên chưa có ý nghĩa thống kê (p>0,05).
Từ khóa: mô hình thực nghiệm động vật, đái tháo đường typ 2 , ngọc tuyền hoàn.
Abstract:
The research was conducted for the purpose of evaluating the effects of Ngoc tuyen hoan on the
white rat model of type 2 diabetes mellitus in the type of deficiency of both vital energy and yin in the
experiment. Results: the drug improved clinical symptoms,decreased blood glucose levels 14.2%
compared with pretreatment, but it is not statistically significant (p> 0.05).
Keywords: experimental animal models, type 2 diabetes, ngoc tuyen hoan.
1 - 2014
13
NGHIÊN CU TÁC DNG C U TR CHNG
U TH CAN HNG*
ng Th Hoàng Tuyên
1
, Phm Vit D
2
1
Bệnh viện Châm cứu Trung ương
2
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Tóm Tt
Đau đầu là hội chứng bệnh phổ biến trong lâm sàng. Chứng này có liên quan đến các vấn đề kinh
tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Đau đầu là hậu quả gắn liền với xã hội hiện tại là căn bệnh của thể kỷ XXI.
Bệnh đau đầu diễn biến lâu dài, làm giảm khả năng lao động, giảm hiệu suất công tác. Bệnh thường không
gây nguy hiểm đến tính mạng, song giảm hoạt động trí óc. Do tính chất phổ biến và giảm khả năng lao động
của bệnh nên việc điều trị bệnh này ngày càng được chú ý. Nếu được tiến hành điều trị sớm, dự phòng tốt
chứng đau đầu có thể ít bị tái diễn. Từ năm 1962 đến nay, ngoài phương pháp thể châm, thủy châm, điện
châm Viện châm cứu Trung ương đã tiến hành nghiên cứu nhĩ châm, sử dụng những huyệt trên loa tai để
phòng bệnh và chữa bệnh, kết hợp thủy châm, điện châm, với nhĩ châm, xây dựng phương pháp thủy nhĩ
châm, điện nhĩ châm để điều trị các chứng đau nói chung và chứng đau đầu nói riêng.
Từ khóa: đau đầu, điện nhĩ châm
Summary
Headache is a common syndrome clinical diseases, it is related to economical, political, cultural
and social issues. Headache is consequence associated with the current society and is disease of the
twenty-first century. Headache lasts in long period of time. It usually does not cause danger to life, but
reduces brain activity. Due to its popularity and its harm to work ability this disease has been currently
paid attention. Early prevention and treatment ensure a less-likely-recur condition. Since 1962, in
addition to acupuncture, hydro, electro-acupuncture we have conducted at National hospital of
Acupuncture many researches on auricular acupuncture into external ear points to prevent and cure
diseases, researches on combination of hydro, electro and auricular acupuncture and researches on
hydro and auricular acupuncture to treat pain generally and headache particularly.
Keywords: headache, electro - auricular acupuncture
T V
* Phn bin khoa hc: TS. Phan Anh Tun
1 - 2014
14
NGHIÊN CU TÁC DNG CA HUYT PH TRC HOÀN TRONG VIC PHC
HI CHUY LIT TRÊN BNH NHÂN NHI MÁU NÃO*
c Minh
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Tóm tt
Nghiên cứu tác dụng điều trị của Huyết phủ trục ứ hoàn trên 30 bệnh nhân bị nhồi máu não đã điều
trị qua giai đoạn cấp, được điều trị nội trú tại Khoa Lão khoa - Viện Y học cổ truyền Quân đội từ tháng
01/2012 đến tháng 12/2012. Kết quả cho thấy: Sau 30 ngày điều trị có 90% số bệnh nhân nhồi máu não giảm
độ liệt Henry, trong đó có 73,35% số bệnh nhân giảm được 1 độ liệt và 16,6% số bệnh nhân cải thiện được 2
độ liệt. Mức độ phục hồi di chứng sau điều trị: trường hợp không di chứng và có di chứng nhẹ tăng gấp 2,7
lần so với trước điều trị; số trường hợp di chúng độ III, IV, V sau điều trị giảm từ 73,3% xuống còn 30%.
Từ khóa: Huyết phủ trục ứ hoàn, độ liệt Henry
Summary
The study aims evaluating the therapeutic effect of “Huyet phu truc u” bolus. 30 patients were
hospitalized at Department of Gerontology at Military Institute of Traditional medicine from Jan 2012 to
Dec 2012. The results showed that after 30 days treatment 90% patients, which 73.35% reduced one
Henry paralysis grade and 16.6% reduced two Henry grades of paralysis. The recovery: number of
patients with no and mild sequelae increased 2.7 times, grade III, IV, V sequelae decreased from 73.3%
to 30%.
Keywords: Huyet phu truc u bolus, Henry grades
1 - 2014
15
NG LÂM SÀNG CA BÀI THUC
U TR T QU NHI MÁU NÃO
CP TH TR LC*
Nguy
1
, C Tích Trn
2
1
Viện Y học cổ truyền Quân đội
2
Bệnh viện Trung y Giang Tô, Trung Quốc
Tóm tt
Nghiên cứu tác dụng điều trị nhồi máu não sau giai đoạn cấp thể đàm ứ trở lạc của bài thuốc “Tứ
Thông” trên các bệnh nhân tại Bệnh viện Trung Y tỉnh Giang Tô Trung Quốc từ 2/2011 đến tháng
3/2012. sau 2 tuần điều trị kết luận: Bài thuốc “Tứ Thông” có tác dụng điều trị rõ rệt: hiệu quả lâm sàng
đạt 96,7%, cải thiện chứng hậu đông y đạt 93,3% .Khả năng sinh hoạt độc lập của bệnh nhân (theo thang
điểm Barthel) sau điều trị tăng với P < 0,01. Chỉ số NIHSS điều trị giảm rõ giữa hai nhóm p<0,01.
Từ khóa: nhồi máu não; Bài thuốc Tứ thông
Summary
The study aims at evaluating the effect of “Tu thong” in cerebral infarction treatment acute phase
in the type of phlegm stasis slowing meridian circulation. Patients were admitted into Hospital of
Traditional Medicine from Feb 2012 to Oct 2013. The results showed that after 2 weeks of treatment “Tu
thong” had obvious therapeutic effect: clinical efficacy reached 96.7%, traditional medicine type
syndromes reached 93.3%, patients’ independence ability (according to Barthel scale) increased after the
treatment, p<0.01. NIHSS index significantly decreased in two groups, p<0.01.
Keywords: cerebral infarction, Tu thong
1 - 2014
16
U TR TI CH CA CAO LT
NG NÔNG THC NGHIM*
Phm Thanh Ngc, Nguyn Minh Hà
Viện Y học Cổ truyền Quân đội
Tóm tt:
Cao lỏng BĐK được bào chế bởi Viện Y học Cổ truyền Quân đội từ lá cây bạch đàn bước đầu cho
thấy có tác dụng trong điều trị vết thương bỏng. Trong nghiên cứu này chúng tôi đánh giá tác dụng điều
trị vết thương bỏng nông của cao lỏng BĐK so với nước muối sinh lý trên thực nghiệm. Kết quả cho thấy
vết bỏng trên thỏ được điều trị bằng cao lỏng BĐK có thời gian rụng hoại tử nhanh hơn so với nước muối
sinh lý, sau 21 ngày các vết bỏng điều trị bằng cao lỏng BĐK ở thời kỳ sửa chữa hình thành sẹo thì các
vết bỏng đối chứng mới ở thời kỳ tăng sinh. Diện tích vết bỏng điều trị bằng cao lỏng BĐK giảm đi rõ rệt
so với vết bỏng điều trị bằng nước muối sinh lý, sau 7, 14 và 21 ngày diện tích bỏng giảm tương ứng là
31,96%, 56,92% và 75,69%. Sau một tuần điều trị, ở vết bỏng bôi cao lỏng BĐK tế bào viêm giảm rõ rệt
từ 7,5/1dvdt xuống không còn thấy tế bào viêm trên phiến đồ, trong khi đó ở vết bỏng đắp gạc tẩm nước
muối sinh lý tế bào viêm vẫn còn tồn tại. Với những kết quả nghiên cứu này của chúng tôi cho thấy cao
lỏng BĐK có tác dụng giảm viêm, ức chế vi khuẩn, làm sạch vết bỏng hơn hẳn nước muối sinh lý.
Từ khóa: Cao lỏng BĐK, nước muối sinh lý, bỏng nông
Summary
BĐK liquid processed by the Military Institute of Traditional Medicine from eucalyptus leaves
shows therapeutic effective of superficial partial thickness burn. The study aims at evaluating the effect of
BĐK liquid in burn wound treatment compared with normal saline solution (0.9% sodium chloride
solution). Results showed that rabbits treated with BĐK liquid necrosis has shorter dropping time than
those treated with saline. After 21 days burns treated with BĐK liquid were in scar forming period while
the control burn were just in the proliferative period. Burn area in BĐK liquid group significantly
reduced compare to the saline group, after 7, 14 and 21 days burn area reduced 31.96%, 56.92% and
75.69% respectively. After a week of treatment, in the burn wound treated with BĐK liquid, the
inflammatory cells decreased significantly from 7.5 cells/area unit to no inflammatory cells, whereas
in burn wound treated with saline inflammatory cells still existed. In conclusion, our study
demonstrated that BĐK liquid play the positive role in reducing inflammation, inhibit bacteria, and
burns clean compare to saline.
Keywords: BĐK liquid, normal saline solution, superficial partial thickness burn.
1 - 2014
17
NG CN CHÂM KT HP THU TR HI
CHNG C - VAI - TAY*
ng Th Hoàng Tuyên
1
, Phm Vit D
2
1
Bệnh viện Châm cứu Trung ương
2
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Tóm Tt
Qua nghiên cứu tác dụng của điện châm kết hợp thủy châm điều trị chứng đau trong hội chứng cổ-
vai-tay do thoái hóa đốt sống cổ bằng các huyệt Giáp tích C1-C7, Phong trì, Đại chùy, Kiên Tỉnh, Kiên
ngung, Kiên trinh, Khúc trì, Hợp cốc, Thận du, Tam âm giao, sau hai mươi ngày điều trị chúng tôi nhận
thấy:
Ở trong nghiên cứu: Ngưỡng đau tăng từ 273,43±37,37g/s đến 370,29±73,82g/s. Hệ số K từ 1,25±0,16
đến 1,57±0,26. Mức độ đau, không đau từ 0% đến 65,7%. Đau nặng từ 14,3% còn 0%. Cải thiện tầm vận
động cột sống cổ, tốt từ 0% đến 100%. Kém từ 36,7% còn 0%. Các chỉ số trên cải thiện tốt hơn ở nhóm điện
châm đơn thuần. Điện châm kết hợp với thủy châm không làm ảnh hưởng tới các chỉ số mạch, huyết áp của
bệnh nhân trong và sau điều trị.
Từ khóa: Điện châm, Hội chứng cổ-vai-tay
Summary
The study aims evaluating the therapeutic effect of hydro-acupuncture in neck-shoulder-arm
syndrome on Jia ji, Feng chi, Da zhu, Jian jing, Jian yu, Jian zhen, Qu chi, He gu, Shen shu, San yin jiao
points. After 20 days of treatment, the results showed that: pain threshold increased from
273.43±37.37g/s to 370.29±73.82g/s, k-factor increased from 1.25±0.16 to 1.57±0.26. The degree of
pain, no pain was from 0% to 65.7%, severe pain from 14.3% to 0%. These index were better improved in
electro-acupuncture group. Motion spine range improved from 0% to 100%. The combination of hydro
and electro-acupuncture caused no changes to patients’ pulse, pressure during and after treatment.
Keywords: electro-acupuncture, neck-shoulder-arm syndrome
* Phn bin khoa hc: TS. Nguyn Vit Cam
1 - 2014
18
Y HC BNG CHNG VÀ Y HC C TRUYN*
Nguyn Minh Hà, Nguyn Tung
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Tóm tt
Y học bằng chứng là phương pháp thực hành y khoa dựa vào sử dụng các chứng cứ y học tốt nhất
một cách sáng suốt, rõ ràng và đúng đắn trong việc đưa ra quyết định chăm sóc cho từng bệnh nhân. Y
học cổ truyền Việt Nam hiện nay đã có nhiều nghiên cứu lớn, đó là nguồn dữ liệu cơ sở để có thể xây
dựng nên các chứng cứ trong thực hành Y học cổ truyền.
Từ khóa: Y học bằng chứng, Y học cổ truyền
Summary
Evidence based medicine is defined as the conscientious, explicit and judicious use of the best
current evidence in making decisions about the care of individual patients. Vietnamese traditional
medicine currently has several large studies, they are underlying data sources to build up the evidence in
the practice of traditional medicine.
Key words: Evidence based medicine, traditional medicine
1. M U
Y hc bng chng (YHBC) (Evidence based medicine) là mt khái ni cp lu tiên
i Archie Cochrane trong quyn sách ca ông“Effectiveness and Efficiency: Random
Reflections on Health Services”. Bn tuyên ngôn ca phong trào khoa hc bng chc mt nhóm
Ontario (Canada) công b p san Hip hi Y khoa Hoa K (JAMA). Ti Vit
u tiên vit cun sách “Y học thực chứng” là Nguya Vin Nghiên
cu Y khoa Garvan Sydney Úc) xut b
Theo Nguyn: “Y học bằng chứng là một phương pháp thực hành y khoa dựa vào các dữ
kiện y học một cách sáng suốt và có ý thức, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân”
YHBC xut phát t thc t có mt s kin thp vi thc hành lâm sàng
hin nay c ng dng nhng kin thc mi mt cách quá vn gim hiu qu
ca quá trình thc hành lâm sàng. T c có các khuyn cáo - ng dn v dch t, v ch
u tra trên nhng nghiên cu tng hp là vô cùng cn thit. Ti Vit Nam, các
chuyên ngành ca Y hc hic hành lâm sàng da trên chng c ngày càng ph bin,
nhm nâng cao hiu qu u tr cho b pháp lý c liu.
Y hc c truyn (YHCT) t ngàn nu da trên kin thc lý lun ca
nhng hc thuyn kt hp vi kinh nghim ca bn thân cá nhân thy thuc tích lu trong quá
trình hành ngh do vc nhng sai lm mang tính cht cá nhân. Trong quá trình hii
hoá YHCT hi t nhiu nghiên cu ln trong lý lu
ngun d liu l cung cp cho kho tàng d liu YHBC t t hp vi lý lun
xây dng nhng chng c trong chu tr.
2. Mt s yu t ca Y hc bng chng
Thc hành y hn thng bao gm: các kin thc thu thc trong quá
trình hc tp và kinh nghim trong quá trình thi quynh trên bnh nhân
quynh.
1 - 2014
19
Vi YHBC bao gm 3 yu t:
- Kin thc và kinh nghim c
- Các chng c y khoa: cung cp thêm nhng d liu, chng c cp nh nâng cao chu tr
và tit ki
- S chp thun ca bnh nhân
3. Mt s m ca Y hc bng chng [3]
- Thc hành da trên chng c là da trên các nghiên cu y khoa và th hin mt s hoài nghi trong
y hi thc hành y khoa phi xem xét các bng chng khoa hn bnh và cân nhc li
hi ca mu tr n mt quynh tt nht cho bnh nhân.
- Không phân bit gia y hc chính thng và y hc b tr, bt c c chng
minh là có hiu qu u có th áp dng trên thc hành.
- i mi quan h gia các tình hung - u
tr và bi la chn cui cùng cho chính mình.
- u tr c nâng cao.
c thc hành Y hc bng chng [3], [5]
Sackett và cng s c thc hành
4.1. Chuyển các nhu cầu thông tin thành các câu hỏi cô đọng, cụ thể hóa.
Trên lâm sàng các câu hn: nguyên nhân gây bnh, yu t tiên
chính xác cu qu cu tr.
4.2. Tìm kiếm (một cách hiệu quả) các chứng cứ để trả lời cho các câu hỏi này:
- Da trên các phân tích tng hp t các nghiên cng thy ng dn lâm sàng
- Da trên các nghiên c ng phân tích tng hp, t
ca chng c.
4.3. Đánh giá một cách đầy đủ về tính giá trị và hữu dụng của chứng cứ tìm được
- Bng chng thuyt phc c nào?
- ng ca can thip ln ra sao?
- i khác bit cho bnh nhân không?
4.4. Áp dụng các bằng chứng nghiên cứu vào thực hành lâm sàng
- Lp mt bng tính toán v li và hi cu tr
- T d liu nghiên cng kh i ích và tác hi
- Bii li ích và tác hi thành ch s tuyi cho bnh nhân vc tính lâm
sàng ca bnh nhân
- nh li
4.5. Đánh giá hiệu quả của chứng cứ trong thực hành lâm sàng.
5. Chng c trong y hc
Các tài liu thông tin y hc phc v cho YHBC bao gm:
- Tài liu nguyên gc (Primary Literature): là nhng bài báo cáo kt qu nghiên cu.
1 - 2014
20
- Tài liu Th cn lc/ Tng hp (Secondary/ Filtered/ Synthesized Literature): là nhng
bài tng quan, phân tích, tng hng dhn lc tng hp t
nhiu tài liu nguyên gc (tng hp nhiu bài báo nghiên cu).
Có nhi chng c và c khuy minh h
n và d dàng tip cn ca National Guideline Clearinghou
Bng 1. M chng c [6]
M
chng c
Loi chng c
Ia
Chng c da trên phân tích tng hp ca nhng th nghim lâm sàng
ngi chng. (Evidence for meta analysis of randomized
controlled trial)
Ib
Chng c da trên ít nht 1 th nghim lâm sàng ng i
chng. (Evidence from at lease one randomized controlled trial).
IIa
Chng c da trên ít nht 1 nghiên ci chu
nhiên. (Evidence from at lease one controlled study without
randomization).
IIb
Chng c da trên ít nht mt nghiên cu na bng thc nghim.
((Evidence from at lease one other type of quasi -experimental study)
III
Chng c t nhng nghiên cu mô t - không bng thc nghi
nghiên cu so sánh, nghiên ciên cu bnh chng.
((Evidence from non-experimental descriptive studies, such as
comparative studies, correlation studies and case control studies)
IV
Chng c t nhng báo cáo c ng, ý kin ca chuyên gia, kinh
nghim lâm sàng ca các tác gi có uy tín.
((Evidence from expert committee reports or opinions or clinical
experience of respected authorities, or both).
Bng 2. C khuyn cáo [6]
M
chng c
Loi chng c
A
Trc tip da trên chng c m I
B
Trc tip da trên chng c m II hoc ngoi suy t I
C
Trc tip da trên chng c m III hoc ngoi suy t I, II
D
Trc tip da trên chng c m IV hoc ngoi suy t I, II, III
6. ng dng trên thc hành lâm sàng YHCT
6.1. Thực hành lâm sàng kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại
Khi bnh nhân vào vin, tùy theo bnh - n bnh - th trng bnh nhân chúng ta s la chn
u tr phù hp cho bnh nhân. Vi nhu
có nhng tài ling dn lâm sàng cp nht (clinical guideline) và các tài liu này hi
1 - 2014
21
theo m chng c (LE) và c khuy các nhà lâm sàng có th da chn
p tnh nhân.
6.2. Sự phát triển của Y học cổ truyền
Ti Vit Nam hit nhiu nghiên cu lc có
th ví d
Các nghiên cu v lý lun nhm làm sáng t t s hc thuyt, lý lun v chng bnh
a chng huyt nht máu bnh nhân hi chng th
a tác gi Phm Xuân Phong và cng s Mnh
lý tng Tha tác gi Lê Ngc Thanh và cng s u mt s ch s sinh hóa máu trong
chng huyn va tác gi Nguyi liên quan gia
tng thn và sinh lý ph a tác gi Khánh Vân [4]...
Các nghiên cu thc nghim trên các bài thuc, v thuc nhm chng minh tác dng ca bài thuc
v thu u tác dng chng viêm, gi a thu c
nghiu tác dng hot huyt ca thuc nghia tác
gi Nguycu tác dc lý ca bài thuc hot huy
thc nghia tác gi Trn Quc Bình và cs [u thành phn hóa hc tính và th mt s
hot tính sinh hc invitro ca sâu chít (Brishaspa atrostigmella a tác gi Phan Anh Tun và cs [4]...
Các nghiên cu trên các bu tr viêm tng mch chi ba
Nhóm tác gi Lê Ngc Phát, Hoàng Th u tác dng h áp ca long trên 31 ca
t áp nguyên phát thuc chng huyn va nhóm tác gi Trn Th Hng Thúy,
Phm T nh [4]...
y vi ngu d liu phong phú t các báo cáo kt qu nghiên cu t
th ng xây d d liu v chng c n cáo nhm
chính xác khi ch tác dng ca các v thuc bài thuc
tc hii hóa YHCT. Khi ng dng YHBC vào YHCT s
tn dc các thành tu nghiên cc nhng ch dn cho
i thy thuc t u qu thc hành lâm sàng, nâng cao tính pháp lý và tc s tin
ng sâu si vi bng nhà thc hành lâm sàng thuc khác.
TÀI LIU THAM KHO
1. Phm Xuân Phong, Trn Th Tuyt Nhung (2013), "i liên quan gia chng huyt và
nht máu bnh nhân hi chng th", Tạp chí Y dược học cổ truyền Quân sự. S
2(3), tr. 23-38
2. Lê Ngc Thanh. Nguy nh lý tng
ThTạp chí Y học Tp Hồ Chí Minh. Tp 16(1), tr. 42-47
3. Nguyn (2008), Y học thực chứng, Nhà xut bn Y hc, TP H Chí Minh.
4. B Quc phòng Vii (2008), Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học, Nhà xut
bn Y hc, Hà Ni.
5. Sackett DL, Richardson WS, Rosenburg WM et al (1997), Evidence-Based Medicine: How to
Practice and Teach EBM, New York, NY: Churchill Livingstone, pp. 111.
6. Shekelle PG, Woolf SH, Eccles M, et al (1999), Clinical guidelines: developing guidelines, BMJ;318(7183),
pp.593596.
1 - 2014
22
Viện Y học cổ truyền Quân đội
Lao ct sng c mô t i thy thuc ngoi Anh là Percivall
c gi là bnh Pott. Trong các bnh viêm ct sm do vi khun thì lao
ng thi trong các bp, lao ct sng ching hp.
Bnh c li di chng rt nng n nu không chu tr sm, tích cc.
-
Tôi gii thiu mng hp lao ct sng c c phát hin sm bng chp cng t và i
chiu vi hình nh chp ct lp vi tính ca bnh nhân.
5 - Xét nghim huyt hc: BC: 11,5 (N: 69%, L: 23,7%, M: 7,3%). Máu lng: 65mm.
Hình 1. C6
-C6
do lao
1 - 2014
23
Hình 2. MRI u trên T2W, h mt C5-C6,
hm C5-C6
-
Hình 3. hân
Mycobacterium
tuberculosis
1 - 2014
24
-
lên.
3.1 Tr
Teo chân: chân teo
T
Công th
T máu lng hp.
Phn ng Mantoux ch (+) ng hp.
m tìm thy BK hoc t chc, t c hiu cho lao (lympho bào, t bào bán liên, t bào
khng l, chu), bng cách chc kim cnh ct s tin hành xét nghim.
ình nh X
quang lao ct sng din bin:
n sm: hm, thy rõ trên phim chp ct s th
h m rn so sánh vm lân c nhn bit.
1 - 2014
25
n toàn phát: cùng vi du hiu hm là hình nh phá hu ca vi khun lao vào
t sng, b t sát vm tr nên nham nh, xt kiu hình chêm ng
cong sinh lý b bin dng gc (gù - kyphoscoliosis).
n hi phc và di cht b lao dính lin nhau, mm, ct sng
ngc có hình con nhn.
áp xe l hình thoi, n t sng b t
Hình 4. X-quang phá ht, áp xe lnh trong lao ct sng
CT scan là k thut có giá tr cao trong vic chnh lao ct sng, vì nó phát hin nhng bt
ng si chng phá h
áp xe lnh nh. ln trong phát hin vôi hóa trong áp-xe ngoài màng cng hoc tn
a m ng cho mng dn chc kim qua da
vào các vùng nguy him hoc khó tip cn.
Hình 5. CT Scan mng hp lao ct sng ngu thut
Phá hy b mt, áp xe cnh sn kt
c cht nht cho lao ct sng là chp MRI: MRI nhp X quang thông
ng và CT Scan trong cht sng. Cu trúc gii phc bit là mô mc phát hin
bc hiu cao. cung cp cht sng sn 6
tháng so vng, có li ích cho vic phát hiu tr sm lao ct sng.
1 - 2014
26
Hình 6. MRI ca lao ct sng ht, áp xe cnh sng,
ngm thui quang t
IV. KT LUN
- Lao ct sng c t sng nói chung là bnh lý nguy him có bnh cnh lâm sàng
tuy tin trin âm th n toàn phát thì rm r
li nhng bin chng, di chng rt nng n thm trí t , lúc thì d di tng
u hiu quan trong.
- Chn hình nh có vai trò rt quan trng trong cht sc bit chp cng
ng t ct sng cho phép phát hin sm và chính xác tn mm quanh
t sm bnh lý ct sc bit trong tng lao ct sng.
- u tr sm, tích cc, làm gim bin chng, di chng nng n trong lao ct sng, ci thin
chng cuc sng bnh nhân.
TÀI LIU THAM KHO
1. Trn Ngc Ân t s nhn xét v bnh lao ct sTạp chí nội khoa số 3
2. 1995), Điều trị phẫu thuật lao cột sống dùng lối vào trước, Lun án Tic
i hc TP H Chí Minh
3. a, nh lao ct s Nội san lao và bệnh phổi, Tng hc hc Vit Nam, tp 19,
trang 36-49
4. Desai SS (1994), J Bone Joint Surg (Br); 76: 863-
869.
5. Farer LS, Lowell AM, Meador MP (. Am J
Epidemiol, 109:20517.
6. Kumar K ( J
West Pac Orthop Assoc, 25:118.
7. Weaver P, Lifeso RM (1984), .Skel
Radiol ; 12:178-186.
.
1 - 2014
27
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
:
.
.
-
1 - 2014
28
.
.
o nh
.
.
,
1 - 2014
29
--
-
.
.
.
.
1 - 2014
30
Nguy An Vân
Viện Y học cổ truyền Quân đội
医事问答（）：书名。1卷。日本。今村了阉撰于1865年。本书是评介汉医与西
医学术观点的医论著作。采用问答体裁，观点有局限片面性。现有宽政九年（1797）东都崇文堂
刊本。
[Y S V: Tên sách, gm 1 cun, do Kim Thôn Lii Nht Bn biên so
Cun sách là tác phm y lun ni ting v qm hc thut gia Hán y và Tây y. Cuc vit
theo th vn din hn ch. Hin vn còn cuc xut bn bi
chín tri Khoan Chính.
Yi Shi Wen Da: (Question and Answer about Medicine) a one volume medical word with comments on
the theories of the Han Medicine and the Western medicine, was written in catechism by Jin Cun Liao
Nan, a Japanese, whose viewpoints are of limitations and one-sidedness. There is a printed edition
医纲提要（）书名。8卷。清。李宗源撰。刊于1830年。作者以“阴阳内外，
表里寒热，虚实燥湿，升降通寒”为大纲，选辑历代书有关论述，结合个人经验，分阴阳，内外
等8部阐述。各部有总论，病症辨析及治法，并附医案。论述内容广泛，治法多宗《伤寒论》。现
有清道光十年庚寅（1830）刊本。
YU]: Tên sách, gm 8 cui nhà Thanh biên soc
xut ba b sách gi ngoi, biu lý hàn nhic
táo thgi i ngoi trong 8 phn vi các cuc
tho lun và mô t c la chn t các sách ca các th h t hp vi kinh nghim bn thân.
Mi phn tác gi t, phân tích bnh chu tr, có kèm theo bnh án.
Ni dung bàn lun ru tr phn ch yn>>. Hin nay vn
còn b i tri i nhà Thanh
Yi Gang Ti Yao: (Essential Points of Medicine) a medical work consisting of 8 volumes, written by Li
and exterior, cold and heat, deficiency and excess, dryness and dampness, lifting and lowering, clearing
and
eight branches with the discussions and descriptions selected from the medical works of the past
generations in combination with his own experience. Each branch contains a general treatise on the
methods of treatment and the differentiation and analysis on syndromes with case records attached. The
discussions are wide and the methods of treatment in the book are mostly based on those in the book, Shang
Han Lun (Treatise on Febrile Diseases). There is published edition of the Qing Dynasty in 1830 (Geng Yin),
医学入门（）综合性医书。明。李梴编撰。刊于1575年。本书以《医经小学》
为蓝本，并参考诸家学说分类编纂而成。内容包括医学略论、医家传略、经穴图说、经络、脏腑
1 - 2014
31
、诊法、针灸、本草、内科病、妇人病、小儿病、外科病、各科用药及急救方等。正文为歌赋，
加注文以补充说明。书中除引录各家学说外，并附已见，是一部较有影响的医。学门径书。现有
万历三年乙亥（1575）刊本。
[Y HC NHP MÔN]: Sách y tng hi nhà Minh biên son, xut b
Cuc tác gi biên son t cun <<Y kinh tiu hc>> có tham kho thêm các cách phân loi
hc thuyt ca các y gia. Ni dung bao gm Lý lun y hc khái quát, tóm tt tiu s các Y gia, nh và
thuyt minh kinh huyt, kinh lc, tng ph, chn pháp, châm cu, bn tho, bnh ni khoa, bnh ph
khoa, bnh nhi khoa, bnh ngoi khoa, cp cu và dùng thuc các bc
vit theo th ca phú, có b sung thêm gii thích. Cun sách ngoài vic trích dn các hc thuyt
ca các y gia, còn có thêm ý kin bn thân, là cuc có nh hi ln. Hin vn còn
cun sách xut bt H ba th Vn Lch.
Yi Xue Ru Men: (Elementary Medicine) a comprehensive medical work, written by Li Chan, published
in 1575. Based on the doctrines of various schools, the book was completed in classified branches with
brief discussions on medicine, biographical sketches of the well- known physicians, the diagrams of Jing
points, channels and collaterals, organs, diagnostic methods, acupuncture and moxibastion, materia
medica, internal diseases, external diseases, the use of medicine in different medical departments and the
remedies for verse with the author’s annotations. It is an influential elementary book in medicine. There is
a published edition in 1575, (Yi Hai) the third year of the Emperor Wan Li’s reign of the Ming Dynasty.
医学五则（）丛书名。清。廖云溪辑。刊于1844年。本书博采历代医书增删而成
，便于初学者习诵。包括《医门初步》、《药性简要》、《汤头歌括》、《切总伤寒》、《增补
脉诀》5种。现有宏道堂刻本。
[Y HC]: i nhà Thanh biên son, xut b Cun
sách là s góp nht rng rãi các sách y ca th h c có b sung và ct b, cun và d
i mi bc và nghiên cu. Cun sách bao gm 5 loc tính
gin yu ca quát>>, <<Thit t mch quyt>>. Hin vn còn
bn in khc cng
Yi Xue Wu Ze: (The Fives Books of Medicine) a collection, compiled by Liao Yun Xi of the Qing
Dynasty, published in 1844. The author widely collected medical works of the past generations and
rearranged them with additions and deletions. It is simple and easy for beginners to read and study. The
collection is classified into five categories: << Yi Men Chu Bu>>, <<Yao Xing Jian Yao>>, <<Tang Tou
Ge Kuo>>, <<Qie Zong Shang Han>>, <<Zeng Bu Mai Jue>>. There is a block- printed edition by Hong
Dao Tang.
医学六要（）丛书名。19卷。明。张三锡撰。成书于1609年。作者认为医学
要旨有六个方面，即：诊法、经络、病机、药性、治法、运气。遂采辑《内经》、《难经》、《
伤寒论》、《金匮要略》及历代医著有关内容分别予以汇编，内容有四诊法1卷，经络考1卷，病
机部2卷，本草选6卷，法治汇8卷，运气略1卷。现有明崇祯十七年甲申（1644）其孙张维斡等补刻
本。
[Y HC LC YU]: Tên tp sách gm 19 cun, cun sách hoàn thành
i nhà Minh. Tác gi cho rng Y hn pháp, kinh lc,
1 - 2014
32
bc tính, tr pháp, vn khí. Tác gi thu thp tài liu t các sách <<Ni kinh>>, <<Nn kinh>>,
n>>, <<Kim qu yc>> và các cun sách có ni dung liên quan ca các y gia ni
ti tng tp biên son thành b sách, ni dung có T chn pháp 1 cun, Kinh lc kho 1 cun
ch bnh 2 cun, Bn tho tuyn 6 cun, Pháp tr 8 cun, Vc 1 cun. Hin vn còn bc
cháu trai ca tác gi i by trii
i nhà Minh.
Yi Xue Liu Yao: (Six Essentials of medicine) a collection, consisting of 19 volumes, complied by Zhang
San Xi in the Ming Dynasty was completed in 1609. Holding that there were six main points in medicine:
diagnostic method, channels, pathogenesis, property of a drug, the method of treatment and Yu Qi, the
compiler collected materials from classic of Internal Medicine, Classic on Difficulty, Treatise on Febrile
Diseases, Synopsis of Prescriptions of Golden Chamber and the medical works of the past generations and
rearranged them in classified branches with four diagnostic methods in one volume, a study on channels
and collaterals in one volume, pathogenesis in two volumes, a selection of materia medica in six volumes,
a collection of treatments in eight volumes, and brief discussions on Yu Qi in one volume. There is a
block- printed edition supplemented by his grandson Zhang Wei Han in 1644 (Jia Shen), the seventeenth
year of the Emperor Chong Zhen’s reign of the Ming Dynasty.
医学见能：（）书名。4卷。唐宗海撰于1873年。本书为医学普及读物。卷
首为诊治，其余各卷为内、妇、儿、外各种病症证治及救急方。内容以病位分门，便于不知医者
查阅；采用歌诀形式提示概括，易于习诵。全书论述简明，切于实用。现有1955年联义印刷局印
本。
[Y HC KI]: Tên sách, gm 4 cung Tông Hi biên son sách
c s dc ph bin trong ngành y. Quyu tiên là Chn tr, các cun còn lu tr
và bài thuc cho Ni, Ph, Nhi, Ngoi khoa. N vào v trí b nhi
không bit v d dàng tra cu. Toàn b tp sách s dng li vi khái quát bnh,
c d thuc. Cách bàn lun ca cun, rõ ràng. Hin vn còn bn in do Nhà
xut bt b
Yi Xue Jian Neng: a medical work of the Qing Dynasty, consisting of 4 volumes, written by Tang Zong
Hai in 1873 is popularly read in the medical circles. Volume I deals with the diagnosis and the treatment.
The others deal with the diagnosis and treatment of various kinds of diseases in internal and external
medicine, the diseases of women and children and the remedies for emergency treatment. The diseases
described in it were classified into branches according to their locations so that a person ignorant of medicine
could consult easily. The book written in a style of verse in brief in expounding and practical in use. There is a
printed edition published by Lian Publishing House in 1955.
医学心悟:书名。5卷。清。程国彭撰于1732年。卷一总述四诊八钢及汗、
吐、下、和、温、清、消、补八法的理论、法则及其临床运用；卷二阐述《伤寒论》的理论和
证治；卷三~五分述内、外、妇产、五官等科主要病症的辩证论治，每证分别记述病原、病状
、诊断和治法。全书分类清楚，论述简要，选方切于实用，并有个人自似经验效方，在临床门
径书中很有影响。现有1955~1956人民卫生出版社影印本。
[Y HC TÂM NG]: Tên sách, gm 5 cun, do Trình Quc Bành biên soi nhà Thanh.
Quyn 1 tng thut v T chn Bát pháp: Hãn, Th, H, Hòa, Ôn, Thanh, Tiêu, B;
1 - 2014
33
v nguyên t u tr và vn dng chúng trên lâm sàng. Quyn 2 nói v lý lun và chng tr ca
n>>. Quyn 3- 5 l t bàn v bnh chng ch yu và bin chng lun tr Ni,
Ngoi, Ph si chng bu ghi rõ ngun gc bnh, hin trng bnh, ch
u tr. Toàn b tp sách phân loi rõ ràng, bàn lun, cách la chn bài thuc thc dng,
a còn có b sung thêm nhng kinh nghim ca bn thân tác gi, có ng ln b môn y
hc lâm sàng. Hin vn còn bn in nh do Nhà xut bn Y t Nhân dân xut b- 1956.
Yi Xue Xin Wu: (Medicine Comprehended) a medical work of the Qing Dynasty, in 5 volumes, written
by Cheng Guo Peng in 1732. Volume I generally expounds on the medical theories of the four diagnostic
methods, the eight principal syndromes serving as guidelines in diagnosis and the eight therapeutic
methods of diaphoresis, emesis, purgation, mediation, warming, heat- reducing, elimination and tonic as
well as on their principles and uses in clinical medicine. Volume II deals with the discussions on the
medical theories and the diagnosis and treatment in Shang Han Lun (Treatise on Febrile Diseases).
Volumes III- V separately expound on the diagnosis and treatment of the major syndromes in internal and
external medicine, the departments of the obstetrics and gynecology and the five organs based on the
overall analysis of symptoms and signs with the descriptions of the cause and condition of each syndrome,
the diagnosis and treatment of the diseases. The book is clearly classified, brief in expounding with the
tested prescriptions created by himself and the prescriptions selected are practical in use. It is an
influential rudimentary book of clinical medicine. There is a photo- offset copy published by the
people’s Public health Publishing House in 1955- 195
